Canlılık ve Çevre


Canlılık ve Çevre
CANLILARIN ARASINDAKİ BESLENME İLİŞKİLERİ VE YAŞAMA BİRLİKLERİ

1) Ototroflar (Üreticiler)
İnorganik maddelerden organik madde sentezlerler.
En fazla bulunan gruptur.

İki tiptir.
A) Fotosentetikler:
Işık enerjisini kullanırlar.
Klorofilleri vardır.
Örnek: Yeşil bitkiler,bakteriler ve mavi-yeşil algler.

B) Kemosentetikler:
Kimyasal enerjiyi kullanırlar.
Klorofilleri yoktur.
Örnek: Nitrit bakterileri, nitrat bakterileri, azot bakterileri, kükürt bakterileri, demir bakterileri

2) Heterotroflar (Tüketiciler)
Hazır besin kullanırlar.

3 tiptir.
A) Holozoik Canlılar:
Katı besinlerle beslenirler.
   I) Etçiller (Karnivor)
   II) Otçullar (Herbivor)
   III) Hem etçil hem otçullar (Omnivor)

B) Simbiyotik Canlılar:
   I) Mutualizm => (+,+) => Mantar ve su yosunu(Liken)
   II) Kommensalizm => (+,0) => Köpek balığı, echenes balığı
   III) Parazitlik => (+,-) => Bit,pire,kene

Tam parazitlik: Sindirim sistemi iyi gelişmemiş, insan ince bağırsağında yaşayan yassı kurtlar tam parazittir.
Yarı parazitlik: Ökseotu gibi bitkinin gövdesine sarılarak su ihtiyacını karşılayan parazitlerdir.

C) Saprofit Canlılar:
Organik maddeleri inorganik maddelere ayrıştırırlar.
Enzim sistemleri iyi gelişmiştir.
Hücre dışı sindirim yaparlar.
Örnek: Çürükçül bakteriler, mantar ve küfler.

Not1: Öglena ve böcekçil bitkiler hem ototrof hem de heterotrofturlar.





Not2: Protookoperasyon: Bir arada yaşayan iki türün belirli bir süre birbirlerinden yararlanmaları olayıdır. Timsah-Kürdan kuşu.



YAŞAMA BİRLİKLERİ

Birey – Populasyon – Komünite – Ekosistem – Biyosfer
Populasyon: Aynı türden canlıların oluşturduğu topluluğa denir.
Komünite: Farklı populasyonların oluşturduğu topluluğa denir.
Ekosistem: Canlıların yaşamış olduğu cansız çevreye denir.
Biyosfer: Ekosistemi tamamen çevreleyen yapıya denir.
Ekoton: Sınır bölgesidir.Buradaki tür sayısı en fazladır.
Mikroklima: Farklı iklim ortamları.
Habitat: Canlının adresidir yani ekosistemde yaşadığı yerdir.
Ekolojik Niş: Canlının habitattaki görevidir.
Süksesyon: Baskın türün değişmesidir.
Flora: Bitki topluluğuna denir.
Fauna: Hayvan topluluğuna denir.

Ekosistem (Spil dağı) =>   Komünite (Spil dağında yaşayan canlılar) => Populasyonlar (Spil dağında yaşayan çamlar) => Topluluklar (Spil dağında yaşayan çam toplulukları)


POPULASYON
Populasyonu etkileyen faktörler:
a) Doğum
b) Ölüm
c) Salgın hastalıklar
d) Savaşlar
e) Doğal afetler
f)  Besin miktarı
g) Yaşama alanı
h) Artık miktarı
ı)  Göç (İçe göç-Dışa göç)

Bir Populasyonda;
1. Doğum Oranı > Ölüm Oranı (İçe göç > Dışa göç) => Populasyon büyür, ortam şartları iyidir, genç miktarı çoktur.


2. Doğum Oranı < Ölüm Oranı (İçe göç < Dışa göç) => Populasyon küçülür, ortam şartları kötüdür, yaşlı miktarı fazladır.


3. Doğum Oranı = Ölüm Oranı (İçe göç = Dışa göç) => Populasyon dengededir, ortam şartları normaldir, bireyler eşit sayıdadır.





* Bir populasyonda yaşanabilen maximum birey sayısına taşıma kapasitesi denir.
* Bir populasyondaki birey sayısı populasyonun yoğunluğu belirler.
* Besin piramidinde üreticilerden tüketicilere doğru gidildiğinde sayıda azlık,irilik ve biyokütlede azlık görülür.
* Beslenme seviyelerinde enerji transferindeki hiyerarşi “kim kimi yer” sorusunun cevabına göre belirlenir.
* Besin piramidinde yukarılara doğru çıkıldıkça enerji kaybı olur.
* İç Parazitlik (endoparazit): Bağırsakta yaşayan solucan ve kurtlar,bakteriler,mantarlar ve bazı bir hücreliler bu gruptandır. Enzim sistemleri olmadığı için kompleks besinleri sindiremezler.
* Dış Parazitlik (ektoparazit): Canlının dışında yaşayan parazitlerdir. Enzim sistemleri ve sindirim sistemleri vardır. Bit,pire,tahta kurusu,kan emici sinekler bu gruba girer.
* Parazit bakterilerin sindirimle ilgili enzim sistemleri gelişmemiştir.
* Bütün parazitlerde üreme sistemi gelişmiştir.


AZOT DEVRİ

* Azotun asıl kaynağı havadır.Fakat bitkiler havadaki serbest azotu doğrudan alamazlar.
* Havadaki azot toprağa iki şekilde bağlanır.
   1) Bazı bitkilerin köklerindeki yumrularda yaşayan azot bağlayıcı bakterilerle
   2) Şimşeğin elektrik enerjisi sonucu atmosferdeki azotun oksijenle birleşmesiyle NO2 -, Bununda suyla birleşmesiyle HNO3 oluşur ve buda toprağa karışır.

* Nitrifikasyon: Bitki ve hayvan hücrelerinde bulunan organik azotun yeşil bitkilerin kullanabileceği nitrat tuzlarına dönüştürülmesidir. 3 safhadır.
1) Ayrışma: Çürükçül bakterilerin azotlu besinleri ayrıştırarak NH ’e dönüştürmesidir.
2) Nitritleşme: Nitrit bakterilerinin NH3’ü HNO3’e dönüştürmesidir.
3) Nitratlaşma: Nitrat bakterilerinin HNO3’ü nitrat tuzuna dönüştürmesidir.

* Denitrifikasyon: Bitkiler tarafından kullanılmayan nitrat tuzlarının denitrifikasyon bakterileri tarafından parçalanarak atmosfere serbest azot olarak göndermesidir.


HAYVAN TOPLULUKLARI

1) Organize Olmuş Gerçek Topluluklar
* Bal arısı,karınca toplulukları insan toplulukları gibi
* Topluluktan ayrılan birey tek başına hayatını sürdüremez.

2) Belli Amaçlarla Belli Zamanlarda Oluşan Topluluklar
* Antartika kıyılarındaki adalarda üreme mevsiminde bir araya gelen,üreme bitince de dağılan kral penguenler bu tür topluluktur.
* Tüm hayatı boyunca sürü halinde yaşayan canlılara örnek fillerdir.

Admin

Taglar: CanlılıkÇevre



Sayfa Yorumları

Yorum Ekle





Mesaj / Bildirim Gönderin