topoğrafya ve kayaçlar TOPOĞRAFYA VE KAYAÇLAR topografya ve kayaclar TOPOGRAFYA VE KAYACLAR Topoğrafya ve kayaçlar

» Ana sayfa»10. sınıf coğrafya»Topoğrafya ve kayaçlar»Topoğrafya ve kayaçlar

Topoğrafya ve kayaçlar

Topoğrafya ve kayaçlar

YERKABUGUNU OLUSTURAN TASLAR

Yerkabugu kayalardan meydana gelmistir. Kayalar ise çesitli minerallerin birlesmesiyle olusmustur.

MINERAL: Belirli bir kimyasal bilesimi bulunan ve genelde kati haldeki ragmen cisimlere denir.

1-KATILASIM (PÜSKÜRÜK – VOLKANIK) TASLAR :

Magmanin yeryüzünde yada yeryüzüne yakin yerlerde sogumasiyla olusan taslardir. Iki gruba ayrilirlar:

a)IÇ PÜSKÜRÜK TASLAR:

Magmanin yeryüzüne çikmadan, yerkabugunun içinde soguyup katilasmasiyla olusurlar. Bunlara ayni zamanda derinlik kayaçlari da denir. Ör: Granit, Siyenit, Diyorit, Gabro.

b)DIS PÜSKÜRÜK TASLAR:

Magmanin yeryüzüne kadar çikarak sogumasi ve katilasmasi sonucu olusurlar. Yeryüzüne çikan maddeler kati, sivi ve gaz halinde olabilirler.

LAVLAR

Sivi olarak çikarlar

KATI MADDELER

Ates kirintilari, lapilli, volkan bombalari, Anglomera

GAZ - Su, CO2 gibi

ÖZELLIKLERI

Yapilari kristallidir.

Tabakalasma yoktur.

Içlerinde fosil bulundurmazlar.

Kütleler halindedir.

Asitten etkilenmezler.

2) TORTUL (SEDIMANTER) TASLAR :

Denizlerde, göllerde, çukur alanlarda biriken maddelerin tortullasmasi ve çökelmesiyle düsen taslardir.

ÖZELLIKLERI

Kristalli bir yapiya sahip degildirler.

Tabakalidirlar.

Fosil bulundururlar.

Tortul taslar üçe ayrilir:

a)KIMYASAL TORTULLAR:

Suyun kimyasal olarak asindirdigi maddeleri, sicakligin azalmasi ya da içindeki CO2 nin uçmasiyla bu maddeler birikir ve sonuçta kimyasal tortullar olusur. Ör: Traverten, sarkit, dikit.

b)FIZIKSEL TORTULLAR:

Akarsular, rüzgârlar, buzullar gibi dis kuvvetlerin taslari asindirip tasimasi ve çukur alanlarda biriktirmesi sonucuyla olusurlar. Bu taslar suda eriyik halde bulunan tabii çimento ile birbirine yapisirlar ve mekanik tortullar olusur. Kil tasi, kumtasi, konglomera buna örnektir.

c)ORGANIK TORTULLAR: Ö

len canlilarin üst üste birikerek katilasmasi sonucu olusan taslardir. Örnek: Taskömürü, Linyit, mercan kalkeri, tebesir dir.

3) BASKALASIM(Metamorfik) TASLARI :

Tortul ve volkanik taslarin asiri basinç ve sicaklik altinda katilasmasiyla olusurlar. Bu taslar eski özelliklerini kaybederek, yeni özellik kazanirlar.

ÖZELLIKLERI

a-Tabakalar halindedir.

b-Sert bir yapiya sahiptirler.

c-Fosil bulundurmazlar.

Bunlara örnek:

Granit - Gnays

Kalker - Mermere

Kuvars - Kuvarsit